اخبار پایگاه : هفدهم سپتامبر روز جهانی اهداکنندگان سلول­های بنیادی خونساز
هفدهم سپتامبر به عنوان روز جهانی تقدیر از اهداکنندگان سلول­های بنیادی خونساز معرفی شده است. پیوند سلول­های بنیادی خونساز از علوم نوین حوزه­­ی پزشکی است که می­توان به کمک آن شمار زیادی از بیماریهای صعب­العلاج و کشنده را درمان کرد.
سلول‌های بنیادی خون‌ساز سلول‌های نارسی هستند که می‌توانند به سلول‌های خونی تبدیل شوند، این سلول‌های بنیادی در مغز استخوان، جریان خون داخل عروقی و خون بند ناف وجود دارند ودارای چند ویژگی مهم هستند:
 تخصص نیافتگی
تولید و تکثیر مجدد از طریق تقسیم سلولی در بدن
عمر طولانی
تبدیل به سلول‌های متخصص با اعمال و فعالیت‌های مشخص در شرایط آزمایشگاهی.
 
گاه در اثر میزان بالای شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی (جهت درمان سرطان) این سلول‌ها نیز در بدن فرد بیمار آسیب جدی می‌بینند؛ پیوند مغز استخوان (BMT) ویا سلول‌های بنیادی خون محیطی (PBSCT) فرایندهایی هستند که به وسیله آنها، کمبود سلول‌های بنیادی تا اندازه‌ای جبران می‌شود.
اهدای سلول های بنیادی خونساز از دو طریق اهداکنندگان خویشاوند و غیرخویشاند صورت می گیرد. برای این که فردی به عنوان دهنده سلول بنیادی برای انجام پیوند مغز استخوان انتخاب شود، گروه خونی ملاک نیست، بلکه فاکتوری به نام HLA که شناسنامه ژنتیکی فرد است باید بین گیرنده و دهنده پیوند سازگار باشد.
خواهر و برادرهای تنی بیشترین سازگاری را از نظر HLA دارند و می توانند از نظر HLA کاملا با هم سازگار باشند.
با این وجود در حدود 70 درصد مواقع دهنده خویشاوند سازگار یافت نمی شود و در این حالت لازم است جستجو برای داوطلبان اهدای سلول های بنیادی خونساز غیرخویشاوند آغاز ­شود.
سلول‌های بنیادی را می‌توان از 3 منبع جمع‌آوری کرد:
خون محیطی طی فرایند آفرزیس : این روش رایج‌ترین روش جمع‌آوری می­باشد. اهدای سلول بنیادی از خون محیطی یک روش بدون نیاز به جراحی و در خارج بدن است، در این روش اهداکنندگان روزانه داروی G-CSF (فاکتور تحریک کلونی گرانولوسیتی) را دریافت می­کنند، داروی نامبرده به مدت 5 روز قبل از اهدای سلول بنیادی به فرد اهداکننده تزریق می شود و باعث افزایش تعداد سلول­های بنیادی در جریان خون محیطی می­ شود. در روز ششم طی آفرزیس خون از بازوی فرد وارد دستگاه خاصی شده که با جداسازی گلبول‌های سفید، گلبول‌های قرمز و پلاسما را به بدن فرد برمی‌گرداند.
بیوپسی مغز استخوان : در این روش، سلول‌های بنیادی به‌طور مستقیم تحت بیهوشی عمومی یا بی‌حسی موضعی از مغز استخوان لگن گرفته می‌شود.
خون بند ناف : بلافاصله بعد از زایمان، بندناف از نوزاد جدا می‌شود و با یک سوزن، خون از بندناف و جفت جمع‌آوری و به کیسه‌های خون منتقل می‌شود. این خون که غنی از سلول‌های خون‌ساز است، منجمد و در بانک عمومی خون بند ناف نگهداری می‌شود.
اهدای سلول بنیادی خونساز از مغز استخوان در یک فرایند جراحی انجام می شود که امروزه چندان روش شایعی نیست و محدود به موارد خاص است. امروزه اکثر اهداکنندگان، روش اهدا از گردش خون محیطی را به روش اهدای مغز استخوان ترجیح می دهند.
اهداکننده سلول های بنیادی خونساز باید از شرایطی همچون قرار داشتن در بازه سنی 18 تا 55 سال، برخورداری از سلامت کامل، نداشتن بیماری های قلبی، کلیوی و کبدی، نداشتن اضافه وزن ، نداشتن سابقه سرطان، دیابت، بیماری های خودایمنی و سایر بیماری های لاعلاج و مزمن برخوردار باشد و همچنین نباید ویروس های خونی مثل ایدز (HIV) و هپاتیت (HBV, HCV) داشته باشد.
 
برتری پیوند سلول های بنیادی خونساز نسبت به پیوند ارگان های بدن این است که اگر بیمار خوب شود دیگر تا پایان عمرخود نیاز ندارد که هیچ دارویی را مصرف کند و این امر خود بسیار حائز اهمیت است.
اهدا کننده بدون هیچ مشکلی پس از اهدا می­توان به روند جاری زندگی ادامه داد و در این اهدا سلول ها پس از مدت کوتاهی جایگزین خواهند شد.
بیش از 50 بیماری با پیوند سلول های بنیادی خون ساز قابل درمان است. این بیماری ها را می توان در پنج گروه بیماری های بدخیم خونی، بیماری های غیر بدخیم خونی مانند تالاسمی و کم کاری مغز استخوان، بیماری های نقایص ایمنی ارثی، بیماری های نقایص ارثی متابولیک بدن و همچنین تومورهای خونی طبقه بندی کرد. در این بیماری ها براساس تائید علمی تنها راه علاج قطعی بیماران، استفاده از پیوند سلول های بنیادی خون ساز است.